FVV ogohlantiradi:
16 oktyabr kuni ob-xavo o'zgaruvchan, yog'ingarchilik kutilmaydi. Shamol sharqdan 7-12 m/s (25-43 km/soat) tezlikda esadi. Harorat 20-25 C iliq bo'ladi.

Аholini ruxiy qo'llab-quvvatlash

-“Psixologga savol” sahifasi ochiq formatda kechadigan mutaxassis-psixolog tomonidan bir marotabalik konsultatsiya berish uchun mo‘ljallangan;

-Murojatingizda yashash joyingiz, jinsingiz va yoshingizni ko‘rsatish tavsiya etiladi;

-Savolingizda bo‘lib o‘tgan vaziyatning qisqacha ta’rifi, uning asosiy (hal qiluvchi) o‘ziga xos xususiyatlari hamda mutaxassisga aniq so‘rov mavjud bo‘lishi lozim;

-Haqoratlashga qaratilgan matnlar, uchinchi kishilar tomonidan amalga oshirilgan yozishmalar yoki ularga tegishli bo‘lgan holatlar, kontakt ma’lumotlar, psixologik yordam ko‘rsatish yo‘nalishiga oid bo‘lmagan yoki mutaxassislarning kasbiy vakolati doirasidan tashqari hisoblangan mavzu va savollar ko‘rib chiqilmaydi.

Аббос Убайдуллаев
19 Sentyabr 2017 , 08:00
Savol:

Ассалому алайкум! Аварияда одамлар шокка тушиб қолади, уларни бу ҳолатдан тезда чиқариб олишни қандай усули бор? Жавоб учун раҳмат! Яна бир саволим шуки ўликдан қўрқмаслик учун нима қилиш керак?

FVV
19 Sentyabr 2017 , 08:14
Javob:

Ассалому алейкум Аббос!

Сиз, аварияда одамлар шокка тушиб қолганда, уларни бу ҳолатдан тезда чиқариб олишни қандай усуллари бор ва ўликдан қўрқмаслик учун нима қилиш керак деган савволарга жавоб сўрадингиз. Сизга, ушбу йўналишда қисқача маълумот ва муҳим тавсиялар.

Шок одам ҳаётига хавф солувчи ҳолат бўлиб, у турли оғир жароҳатланишдан сўнг инсон физиологиясига таъсир кўрсатади. Агар Сиз ёки бирон-бир киши бахтсиз ходиса оқибатида травматик шок олган бўлса, унда зудлик билан шифокорга мурожаат қилиш даркор. Травматик шокни бошдан кечириб, хушини ёқотмаган кишида асаб ва руҳий зўриқишни кузатиш мумкин. Атроф муҳитга нисабатан ҳулқ атвори ўзгаради. Безовталикни ҳис этиши, яқин кишиларга нисбатан ғазаб туйғуси кузатилиши мумкин. Иштаха бузилиши, ошқозон бузилиши, нафас олишнинг қийинлашиши ва шу каби ҳолатлар нерв фаолияти билан боғлиқ ўзгаришлар кузатилади.Травматик шок ҳолатидаги белгилар:

  • Тана рангини ўзгариши (оқариб кетиши), совуқ тер босиши;
  • Юрак пулсининг тезлашиши, нафас олишнинг нормал ҳолатидан ўзгариши (юзалашиши);
  • Кучсизлик, буҳузурлик, ғазаблари тўлқинланиши ёки аксинча сусайиши;
  • Қарашлари ғамгин, бир нуқтага тикилиб қолиши ёки жуда секинлик билан бошқа ерларга қарашиши.

Бундай ҳолтар айниқса, юрак хасталигини бошидан ўтказганларда хавфлидир.

Шифокор ёрдами келгунига қадар қуйидагиларни бажаришингиз мумкин:

  • Агар қон кетиши кузатилса имкон даражада тўхтатишга урунинг;
  • Атрофда содир бўлаётган воқеани жароҳат олган инсон онгли равишда англай олаётган бўлса, унда уни тинчлантиришга ҳаракат қилинг;
  • Кўрпа ёки адёл билан баданини ўраб иситинг (хаттоки ёз кунларида ҳам бундай ҳолатда бадан совуқ қотади);
  • Тепага қаратиб ётқазинг (агар бош жароҳати олмаган бўлса);
  • Иссиқ ширин чой ичиринг;
  • Тана жароҳати олганда қон кетишини жгут орқали тўхтатиш, очиқ жароҳат жойларни бинт билан ўраш лозим;
  • Нафас олишига ёрдам беринг;
  • Сиқилиб қолган кийимларини бўшатинг;
  • Вазиятни доим назорат қилиб боринг.

Ўликлардан нима учун қўрқамиз?

Кўпчилик инсонлар ўлган одамни кўрганида ноқулайлик ёки қўрқув сезади. Бу, инсон организмни ҳимоя қиладиган ноодатий ҳолатга нормал реакция. Фақатгина шифокор ва одам жасадини кўп кўрадиган касб эгалари учун бу одатий ҳолат хисобланади.  Бошқа касб эгалари эса, фақатгина яқин инсонларидан жудо бўлишгандагина бу туйғуни бошдан кечиришади. Шунинг учун ҳам кўпинча уларда ўликдан қўрқув ҳисси пайдо бўлади.  Яъни, психологияда бундай турдаги қўрқув “некрофобия” деб аталади. Инсон нимага бу ҳолат қўрқувни келтираётганини тушуна олмайди. Чунки, онгимизда ўликлар ҳеч қандай физиологик зиён етказмасликни биламиз. Қўрқув пайтида англанмаган ҳолатда уша ердан қочиб кетишни истайди.

Кўпчилик ўзига савол беради, нима учун ўликдан қўрқаман? Бунинг сабаблар кўп бўлиши мумкин, ва кўпинча некрофобия кучли эмоциялар билан боғлиқ бўлиб, булар: ёқимсиз қўрқув туйғуси, ўликнинг ташқи кўриниши билан боғлиқ қўрқув хисси, паранормал қўрқув, яъни, ҳар хил экстрасенс ва фол очувчи телекўрсатувлар натижасида руҳнинг кўриниши, одамлар орасида юриши ва уларнинг тирик одамларга зиён етказиши мумкин бўлган афсоналарга ишониш оқибатида юзага келади.

Яна бир факт - инсонлар ўзи тушунмаган ва билмаган нарсалардан қўрқиши. Чунки, ўлим хақ ва бу инсонни доим ташвишга солади.
Қандай қилиб қўрқувни енгиш мумкин?

Ҳеч қайси инсон ўликлардан қўрқмайман деб мардларча айта олмайди. Агар шундай бўлса, у ўзидаги қўрқувни енга олади.

Агар ўликларни кўргандаги ҳолатингизда ваҳима босса, унда қуйидаги маслаҳатларимизга эътибор қаратинг:

  • Вахимали китобларни ўқиманг ва шунга ўхшаш телекўрсатувларни кўрманг;
  • Суҳбат чоғида ўлим ҳақида гаплашмасликка ҳаракат қилинг;
  • Зарурат туғилганда мозорларга бориб туринг. У ерда руҳларнинг яшаш жойи эмас, балким яқин кишиларимизнинг (қариндошларнинг) сокин ётган жойи деб қабул қилинг. Сиз эса у ерга уларни ёд олишга келганингизни унутманг.
  • Ёмон ҳаёлларга берилганда бошқа бир ишга чалғишга ҳаракат қилинг. Мисол учун: комедия фильмини кўринг. Уйдаги чироқларни ёқип қўйинг. Қизиқарли китобларни ўқинг ёки кўчага яқин кишингиз билан сайирга чиқинг.
  • Психолог ёрдами. Психолог сизга айнан нима учун ўликлардан қўрқиб қолганингизни аниқлашга ҳамда барҳам беришга ёрдам беради.

Муаммони англаб уни енгиб ўтишга жасорат топа олсангиз ўзингизга осон бўлади.
“Ҳа мен қўрқаман ўлиқдан, лекин буни нима ёмон томони бор” деб ўзингизни англаб олинг. Донишмандлар  “Ўликлардан эмас, тирикдан қўрқгин” деб айтишган.
Вафот этган инсон сизга хеч қандай зиён етказа олмайди, чунки бу инсон физиологик мавжуд эмас. Ўликлар тўғрисида камроқ ўйлашга ҳаракат қилинг. Ўлим ҳақ, ҳар бир инсоннинг ниҳояси шу билан тугайди. Аммо ҳаётда то тирик эканмиз, завқланиб онгли равишда борлиқни ҳис этиб яшаш даркор.

Ҳурмат билан, А.Рахимов

To'liq ko'rsatish

Belgilangan matnni tinglash uchun quyidagi tugmani bosing Powered by GSpeech